Land der Tödden

karte01Het inmiddels tot het Münsterland behorende Tecklenburger Land en het zuidelijke Emsland vormden een paar eeuwen terug het „land der Tödden“. De dorpen Mettingen, Ibbenbüren, Recke en Brochterbeck behoorden in de middeleeuwen tot de graafschap Tecklenburg. Toen in de 15de eeuw de zelfstandige tecklenburgische heerschap Lingen ontstond, werden de vier gemeenten als „Obergrafschaft Lingen“ aan het Lingener deel toegevoegd. In de 17de eeuw raakte ook het graafschap Lingen onder Nederlandse heerschappij, wat het ontstaan en de uitbouw van de Töddenhandel in Nederland bevorderde.

Hopsten, oorspronkelijk een stadsdeel van Schapen, behoorde sinds 1400 tot het Münsterland. Ook dit dorp raakte in de 17de eeuw betrokken bij de Töddenhandel. Toen de Pruisische autoriteiten in het graafschap Lingen de belastingen en tol voor de handel steeds sterk verhoogden, vertrokken talrijke Töddenfamilies naar het naastgelegen, maar in het Münsterland gelegen dorp Hopsten of bewaarden daar tenminste hun belastingvrije handelsopslag.

Na het Congres van Wenen (1815) behoorden Hopsten en het graafschap Lingen tot de Kreis Tecklenburg van de nieuwe Pruisische provincie Westfalen. Hier bleef de herinnering aan de Töddenhandel zeer levendig en het westelijke gedeelte van het Tecklenburger Land wordt zelfs nog regelmatig het „Töddenland“ genoemd.

karte02De emsländische Töddengemeenten Schapen, Beesten, Messingen, Suttrup en Freren behoorden tot het graafschap Lingen, die in de 17de eeuw onder Nederlandse heerschappij viel. Dit vereenvoudigde het ontstaan en de uitbreiding van de Töddenhandel in Nederland, de Lingense onderdanen golden hier tenslotte niet als buitenlander.

Het nedergraafschap Lingen viel in 1815 in handen van het koninkrijk Hannover. Door de douanegrenzen naar Nederland en de nieuwe Pruisische provincie Westfalen werden de Tödden uit Lingen afgesneden van hun oorspronkelijke handelsgebieden. Hierdoor ging het al snel bergafwaarts met de wandelende handel en de Tödden raakten stilaan in de vergetelheid. Pas in de afgelopen decennia werd het zuidelijke Emsland herontdekt als het oude „Töddenland“.